0
احکام در دادگاهاحکام در دادگاه

حکم چیست؟

حکم چیست؟

بر اساس ماده ۲۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی، هرگاه رأی دادگاه در مورد ماهیت دعوا و قاطع آن به طور جزئی یا کلی باشد، حکم و در غیر این صورت قرار می‌باشد.

انواع حکم

بر اساس قانون آیین دادرسی مدنی، انواع احکام دادگاه‌ها عبارتند از:

  • حکم اعلامی
  • حکم تأسیسی
  • حکم حضوری
  • حکم غیابی
  • حکم نهایی
  • حکم غیرنهایی
  • حکم قطعی
  • حکم غیرقطعی

معیارهای تشخیص حکم از قرار

چنانچه رأی صادر شده دارای شرایط زیر باشد حکم است و در غیر این صورت قرار می‌باشد:

۱- رأی در امور ترافعی (با هم به پیش قاضی رفتن) صادر شده باشد:

هرگاه حکم در مورد دعاوی‌ای صادر شود که دو طرف با یکدیگر به اختلاف خورده باشند و به موجب این اختلاف به دادگاه مراجعه کرده باشند تا اختلاف بین خود را حل کنند. بنابراین آرائی که در امور حسبی صادر می‌شوند را در بر نمی‌گیرد.

امور حسبی

اموری هستند که بدون آنکه میان اشخاص اختلافی در مورد آنها رخ داده باشد به آنها رسیدگی نمایند. مانند قیمومت (سرپرستی)، امور مربوط به غایب مفقودالاثر و….

۲- رأی از دادگاه صادر شده باشد:

رأی در صورتی حکم محسوب می‌شود که از دادگاه صادر شده باشد. با توجه به مقررات مختلف، دادگاه‌های مختلفی شامل این بند می‌شوند. اعم از دادگاه بدوی (نخستین)، دادگاه تجدیدنظر، دادگاه‌های اختصاصی مانند دادگاه انقلاب، دادگاه ویژه روحانیت و…

۳- رأی در مورد ماهیت دعوا باشد:

ماهیت دعوا به طور کلی به تمام مسائلی گفته می‌شود که در ارتباط با امور موضوعی و برای روشن شدن موضوع و حل آن مورد توجه قرار می‌گیرند.

۴- رأی قاطع دعوا باشد:

رأی دادگاه باید جزئاً یا کلاً قاطع دعوا باشد تا حکم محسوب شود. یعنی با صدور این رأی تکلیف دعوا روشن شده و پرونده از آن مرجع قضایی خارج شود. اما فرقی ندارد که اصل اختلاف را حل کرده یا نکرده باشد و اینکه رأی صادر شده قابل بررسی مجدد در همان مرجع یا مرجع دیگر باشد یا نه.

0

انواع حکم

انواع حکم

حکم حضوری و حکم غیابی چیست؟

احکام صادر شده از نظر آگاهی واقعی خوانده از جریان دادرسی به دو دسته احکام حضوری و احکام غیابی تقسیم می‌شوند.

بر اساس ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی، حکم دادگاه حضوری است، مگر اینکه خوانده یا وکیل یا قائم‌مقام یا نماینده قانونی وی در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و این حکم حضوری و غیابی به طور کتبی نیز دفاع ننموده باشد و یا اخطاریه ابلاغ واقعی نشده باشد.

همچنین بر اساس ماده ۳۰۴ قانون آیین دادرسی مدنی، در صورتی که خواندگان متعدد باشند و فقط بعضی از آنان در جلسه دادگاه حاضر شوند و یا لایحه دفاعیه تسلیم نمایند، دادگاه نسبت به دعوای مطرح شده علیه کلیه خواندگان رسیدگی کرده سپس اقدام به صدور رأی می‌نماید.

رأی دادگاه نسبت به کسانی که در جلسات حاضر نشده و لایحه دفاعیه نداده‌اند و یا اخطاریه، ابلاغ واقعی نشده باشد، رأی غیابی محسوب می‌شود.

* نکته: در صورت حضور خوانده در یکی از جلسات دادگاه یا ارسال حتی یک لایحه یا در صورت واقعی بودن ابلاغ، حتی اگر خوانده در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده باشد و لایحه هم نفرستاده باشد، موجب حضوری بودن حکم خواهد شد.

با توجه به این شرایط، قاضی پرونده در زمان صدور رأی باید توجه کند در صورت جمع بودن هر سه شرط حکم غیابی صادر کند.

احکام قطعی و غیرقطعی

احکام صادر شده از دادگاه‌ها از نظر قابلیت شکایت عادی ماهوی به احکام قطعی و غیرقطعی تقسیم می‌شوند.

حکم قطعی به حکمی گفته می‌شود که دیگر امکان تغییر در مفاد و محتوای آن وجود ندارد و به همین دلیل، لازم‌الاجر می‌باشد.

در قانون برای تشخیص حکم قطعی از حکم غیرقطعی، ملاکی وجود دارد. به این ترتیب که اگر از حکم صادره با شیوه‌های عادی شکایت (واخواهی و تجدیدنظرخواهی) نتوان شکایت کرد، آن حکم قطعی است و اگر بتوان از آن حکم شکایت کرد، حکم غیرقطعی می‌باشد.

0
قرار قاطع دعواقرار قاطع دعوا

انواع حکم

انواع حکم

حکم نهایی و حکم غیرنهایی چیست؟

انواع حکم های صادر شده از دادگاه‌ها از نظر قابلیت فرجام‌خواهی به دو دسته حکم نهایی و حکم غیرنهایی تقسیم می‌شود.

یکی از انواع احکام صادر شده از دادگاه‌ها، احکامی است که به طور نهایی صادر می‌شوند و یا اینکه در شرایطی تبدیل به حکم نهایی می‌شوند. در مقابل احکام نهایی، احکام غیرنهایی قرار دارند. تفاوت این دو دسته از احکام در مورد فرجام‌خواهی از آنها است.

حکم نهایی شامل چه مواردی است:

  1. حکمی که در دیوان عالی کشور، قابل فرجام‌خواهی نباشد، حکم نهایی محسوب می‌شود.
  2. حکمی که در دیوان عالی کشور از آن فرجام‌خواهی شده باشد و در دیوان عالی کشور اِبرام (تأیید) شده باشد، از آن جهت که دوباره قابل فرجام‌‌خواهی نیست، حکم نهایی محسوب می‌شود.
  3. احکامی که از دادگاه بدوی (نخستین)، یا دادگاه تجدیدنظر صادر شده باشد، اما قابل فرجام‌خواهی در دیوان عالی کشور نباشد.
  4. در صورتی که احکام صادر شده قابل فرجام‌خواهی در دیوان عالی کشور باشند، اما در مهلت تعیین شده برای فرجام‌خواهی، درخواست فرجام از آنها نشده باشد.

حکم صادره در غیر از این موارد که گفته شد، حکم غیرنهایی است.

فایده تقسیم‌بندی احکام به حکم نهایی و حکم غیرنهایی چیست؟

فایده این تقسیم‌بندی آن است که در برخی از موارد، حکم در صورتی قابل اجرا می‌شود که حکم نهایی شده باشد. مثلاً حکم تعیین شده در ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک کشور:

«همین که ملکی بر اساس قانون در دفتر املاک به ثبت رسید، دولت فقط کسی را که ملک به نام او ثبت شده و یا کسی را که ملک مزبور به او منتقل گردیده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا این که ملک مزبور از مالک رسمی ارثاً به او رسیده باشد، مالک خواهد شناخت.

در مورد ارث هم ملک وقتی در دفتر املاک به نام وراث ثبت می‏شود که وارث و انحصار آنها مشخص و در سهم‌الارث بین آنها توافق بوده و یا در صورت اختلاف حکم نهایی در آن باب صادر شده است».

0
انواع حکمانواع حکم

انواع حکم

انواع حکم

حکم اعلامی و حکم تأسیسی چیست؟

آرای دادگاه‌ها از نظر اعلام حق سابق و یا تأسیس وضعیت جدید به دو دسته حکم‌ اعلامی و حکم‌ تأسیسی تقسیم می‌شوند. در ادامه انواع حکم‌ هارا توضیح می‌دهیم.

حکم اعلامی

حکم‌ دادگاه معمولاً وضعیت حقوقی جدیدی را ایجاد نمی‌کند بلکه وضعیتی که در گذشته وجود داشته، به موجب آن مشخص و اعلام و آثار قانونی در محدوده‌ی خواسته‌ی خواهان بر آن مترتب (ثابت) می‌شود. به همین دلیل به این احکام، احکام اعلامی گفته می‌شود.

مثلاً حکمی که بر اساس آن خوانده، محکوم به پرداخت مبلغی بابت بدهی می‌شود، به موجب آن بدهی که در گذشته وجود داشته مشخص و اعلام و آثار قانونی لازم که الزام مدیون و بدهکار به پرداخت است بر آن مترتب می‌شود.

چنین حکمی خوانده را مدیون و بدهکار نمی‌کند، بلکه بدهی او را که پیش از صدور حکم وجود داشته مشخص و اعلام می‌نماید.

برخی احکام اعلامی عبارتند از: حکم رفع تصرف عدوانی، حکم الزام به انجام تشریفات تنظیم سند رسمی انتقال، حکم تخلیه‌ی ید و…

حکم تأسیسی

هرگاه احکامی از سوی دادگاه صادر ‌شود که با صدور آن‌ها وضعیت حقوقی جدیدی به‌وجود ‌آید، به این احکام تأسیسی گفته می‌شود.

  • مثلاً حکمی که بر اساس آن ورشکستگی تاجر اعلام می‌شود و بهحکم‌ورشکستگی معروف است، با صدور ان وضعیت حقوقی جدیدی برای تاجر تأسیس می‌شود که همان ورشکستگی است.
  • احکامی مانند حکم‌حجر (بازداشتن کسی از تصرف در اموال خویش از سوی دادگاه) و حکم‌طلاق نیز احکام تأسیسی هستند، در حالی که هیچ یک از دو حکم، حکم‌تأسیسی شمرده نمی‌شوند.
  • بر اساس قسمت اول ماده ۷۰ قانون امور حسبی «اثر حجر از تاریخ قطعیت حکم مترتب (ثابت) می‌شود». 

اما بر اساس قسمت آخر این ماده «… اگر ثابت شود که علت حجر قبل از تاریخ حجر وجود داشته اثر حجر از تاریخ وجود علت حجر مترتب (ثابت) می‌شود».

بنابراین بر خلاف حکم‌ورشکستگی که وضعیت جدیدی به وجود می‌آید که از وضعیت توقف کاملاً متمایز است، با صدور حکم‌حجر وضعیتی متفاوت از وضعیتی که از تاریخ علت حجر وجود داشته به وجود نمی‌آید.

  • حکم‌طلاق نیز وضعیت مشابهی دارد. با صدور حکم‌طلاق وضعیت جدیدی به وجود نمی‌آید، بلکه صیغه طلاق، در صورت اصرار زوجه (زن) به این امر باید جاری و رسماً به ثبت برسد. بنابراین وضعیت جدید ،الزاماً با حکم دادگاه به وجود نمی‌آید، بلکه با جاری شدن احتمالی صیغه طلاق و جدایی به وجود می‌آید.

خواننده گرامی می‌توانید برای مشاوره تخصصی در خصوص سیاهه جهیزیه با وکیل طلاق موسسه حقوقی کیانداد مشاوره نمایید.

در پایان کاربران عزیز اگر هر گونه سوالی داشته باشید، می توانید از طریق تماس با ما یا صفحه پرسش و پاسخ با وکلای تهران و شهرستانها در ارتباط باشید.

طراحی سایت و سئو سیبل